Dendroekološka istraživanja u sastojinama hrasta kitnjaka na toplijim staništima Nacionalnog parka „Đerdap”, Srbija

Apstrakt

U radu su prezentovani rezultati dendroekoloških istraživanja u dvema sastojinama hrasta kitnjaka na toplijim staništima na području Nacionalnog parka „Đerdap”. Za sagledavanje uticaja temperature i padavina na prirast (radijalni prirast – RW, prirast kasnog drveta – LW i prirast ranog drveta – EW) ove vrste drveća korišćena su četiri metodološka pristupa: korelacije između tromesečnih (sezonskih) veličina temperature i padavina i rezidualne hronologije, korelacije između mesečnih temperatura i padavina i rezidualne hronologije, tzv. odzivne funkcije i korelacije između SPEI indeksa suše i rezidualne hronologije. Rezultati su pokazali veliku senzitivnost hrasta kitnjaka prema padavinama u letnjim mesecima, na taj način da veće količine padavina u leto, naročito u julu, prouzrokuju statistički značajno veće iznose prirasta. Variranje prirasta mnogo je manje uslovljeno varijacijama temperature, pri čemu je registrovan slabiji negativan uticaj viših julskih i avgustovskih temperatura na veličinu prirasta. Konstatovano je da je u ukupnoj veličini radijalnog prirasta i u prirastu kasnog drveta detektovan jači klimatski signal nego u prirastu ranog drveta. Utvrđena reakcija hrasta kitnjaka u ovde analiziranim toplijim stanišnim uslovima u pogledu prirasta i njegove zavisnosti od klime slična je reakciji kitnjaka iz sastojina u neposrednom okruženju NP „Đerdap” i iz drugih okolnih zemalja koje se karakterišu srodnim klimatskim uslovima.